Kriptoloji, Kriptografi ve Kriptanaliz Nedir?

Kriptoloji, Kriptografi ve Kriptanaliz Nedir?

Son Güncellenme: 16 Haziran 2021

Değişen ve dönüşen dünyada, teknolojinin ve dijitalleşmenin de etkisiyle; verilerin gizliliği ve online platformların güvenliği konularında endişeler başlamıştır. Bu sebeple, bilgilerinin gizliliğinden emin olmak isteyen herkes için, verilerin şifrelenerek korunması ve aktarılması önem arz etmektedir.

Kriptoloji, şifre bilimi olup, kriptografi ve kriptanaliz branşlarından oluşur. Kriptografi, eski Yunancada, gizli anlamına gelen kripto ve yazmak anlamına gelen grafi kelimelerinin birleşiminden oluşmakta ve adından da anlaşılacağı üzere, şifreli yazı yazma anlamına gelmektedir. Kriptanaliz ise, şifreleme yöntemindeki zayıflıkların tespit edilerek, bu şifreli mesajların çözülmesini ifade etmektedir. Kriptoloji şifreleme yöntemleri zaman içerisinde gelişim ve çeşitlilik göstermektedir.

Kriptoloji Nedir?

Şifreleme ve şifre çözme üzerine kurulmuş bir bilim dalı olan kriptoloji, gizli olan bilginin korunmasını ifade etmektedir.

Kriptoloji, bilgilerin güvenli bir şekilde saklanması ve bir başkasına aktarılması amacıyla ortaya çıkmıştır. Şifreleme teknikleri ne kadar son teknolojiymiş gibi görünse de, tarihçesi çok eskilere dayanır. Bu uygulamaların en ilkel halleri, MÖ 4000'lü yıllarda hiyeroglif yazı sistemiyle, Mısır merkezli olarak kullanılır. Uzun yıllar bu ilkel halini koruyan şifreleme örnekleri MÖ 50'li yıllarda Roma İmparatoru Sezar ve 9. yüzyılda Kindi tarafından geliştirilir.

Bu bilim dalı, kriptografi ve kriptanaliz isimleriyle anılan iki ayrı bölümden oluşur.

Kriptoloji nasıl yapılır?

Kriptoloji, matematik alanıyla yakından alakalı bir bilim olduğundan, matematiksel sistemler kullanılarak yapılır. Sayılar ve harflerle şifreleme sistemleri oluşturularak, bilginin güvenliği bu şekilde sağlanır. Eski zamanlardan bugüne kadar kullanılan farklı şifreleme yöntemleri bulunur. Jül Sezar'dan günümüze kadar kullanılmaya devam eden yöntem, Sezar şifrelemesi olarak isimlendirilir. Bunun dışında Hill şifrelemesi, açık anahtarlı şifreleme ve doğrusal şifreleme gibi çeşitli şifreleme yöntemleri bulunur.

Kriptografi Nedir?

Kriptografi, şifreleme ve şifre yazımı anlamına gelen bir branştır. Saklanmak istenen bilginin, başkaları tarafından anlaşılamayacak özel algoritmalar ile şifrelenmesini sağlar. Bu şifreleme sayesinde önemli bilgiler yabancıların eline geçmeden, geçse de anlaşılamadan korunabilir; ya da başkasına iletilebilir. Genellikle gizlenmesi gereken askeri bilgilerin ve devlet sırlarının, bu yöntemle güvence altına alındığı bilinmektedir.

Kriptanaliz Nedir?

Kriptanaliz, şifrelenerek güvenli konuma alınmış bilginin şifre çözümünün yapıldığı branştır. Bu şifre çözme işlemiyle, güvenliği için şifrelenmiş olan bilgi, okunabilir ve anlaşılabilir hale getirilir. Bir bilgiyi korumak için şifrelemek kadar, şifresini çözmek de önemli bir işlemdir. Bütün bu uygulamalar, ancak alanında uzman kişiler tarafından yapılabilir.


Yazar: Timur Özçelik

Timur Özçelik, uzun yıllar çeşitli platformlarda teknoloji üzerine içerik ürettikten sonra, 2021 yılında Güvenli Sörf için yazmaya başlamıştır. Özgür yazılımı savunan ve gizliliğe önem veren Timur, tutkulu bir Ubuntu kullanıcısıdır.