Güvenli İnternet Kullanımı İçin Neler Yapılmalıdır?

Güvenli İnternet Kullanımı İçin Neler Yapılmalıdır?

Son Güncellenme: 22 Mayıs 2021

Günümüzde birçok kişi, online eğitim, uzaktan çalışma ve eğlence amaçlarıyla, internetten yoğun olarak faydalanıyor. Peki, kullanımı bu denli yaygın olan internet, zannettiğimiz kadar güvenli mi?

Güvenli İnternet Kullanımı Nedir?

Bugün artık internette yapabileceklerinizin neredeyse sınırı yok. Bilgiye hayal dahi edemeyeceğimiz bir hızda erişiyor, tüm dünya ile kolayca iletişim kuruyoruz. Ancak tüm bu kolaylıkların yanı sıra bir çok risk ve tehdit de internet ile beraber hayatlarımıza giriyor.

Siber güvenliğimizden duyduğumuz endişe ile, internet kullanımının hayatımıza katkılarına sırtımızı dönmek, çağımıza uygun bir yaklaşım değil. Çevrimiçi güvenlik ancak güvenli internet kullanımı ile mümkün.

Güvenli internet kullanımı ise, tüm bu tehlikelere karşı farkındalığımızı geliştirerek, bilinçli olmayı ve çevrimiçi tehlikelerden kaçınmak için üzerimize düşenleri yapmayı ifade ediyor. Yani kişisel güvenliğimize verdiğimiz önemin, dijital teknolojilerin kullanımı sırasında çevrimiçi ortamdaki yansıması, güvenli internet kullanımı olarak tanımlanıyor.

Güvenli İnternet Kullanımı İçin Tavsiyeler

İnterneti güvenli kullanmanın bir çok yolu var. Biz de sizler için bu yolları bir araya getirdik.

Gizli verilerinizi online mecralara kaydetmeyin

Size ait gizli veriler internetin hiçbir alanında yer almıyorsa, siber suçluların bu verilere erişmesi mümkün değildir. Bu yüzden değerli ve gizli verileri çevrimdışı ortamda saklamak, o verileri korumanın en iyi yoludur.

TC Kimlik Numarası gibi bazı verileri asla online ortamlara kaydetmeyin. Yine de bu verileri paylaşmanız gerekirse, e-postalara dosya olarak eklemeyi tercih edin. Daha da önemlisi, göndereceğiniz dosyayı şifrelemeyi sakın unutmayın.

Kaydolacağınız web sitesinin güvenilirliğinden emin olun

Sadece güvenilirliğini kanıtlamış web sitelerine üye olmak, alınabilecek en iyi önlemdir. Peki, bir internet sitesinin güvenli olup olmadığını nasıl anlayabiliriz? İlk olarak adres satırını incelemek gerekir. Adres satırının başında küçük bir asma kilit resmi varsa, bu bağlantının şifreli ve güvenli olduğunu gösterir.

İkinci olarak da, bir web sitesinin genel yapısını ve görünümünü incelemeniz tavsiye edilir. Aşağıda, bir web sitesinin kullanımının güvenli olup olmadığını belirleyecek bazı kriterler yer almaktadır:

  • Sayfalar düzgün ve hatasız görünüyor mu?
  • Sitenin içindeki yazılarda dil bilgisi tutarlılığı var mı?
  • Sitedeki resimler ekran genişliğine uygun mu?
  • Reklamlar organik mi? Reklamlar içeriğin önüne geçiyor ve kullanımını engelliyor mu?

Eğer bir web sitesi, yukarıda yer alan kriterlerin tümünü karşılıyorsa, kullanımı güvenli olarak kabul edilebilir.

Güçlü bir parola kullanın

Güçlü ve benzersiz parolalar kullandığınızdan emin olun. Böylece online mecralardaki güvenliğinizi garantiye almış olursunuz. Parolalarınızı belirlerken, 12 karakterden oluşmasına, büyük ve küçük harfler, sayılar ve mümkünse özel karakterler içermesine özen gösterin.

Güçlü parola oluşturmak için şifre oluşturucu gibi araçları kullanabilirsiniz.

İki faktörlü kimlik doğrulama kullanın

Üyeliğinizi güvende tutmak amacıyla iki faktörlü kimlik doğrulama kullandığınızdan emin olun. İki faktörlü kimlik doğrulama sisteminde siteye, sadece şifreniz ile değil, telefonunuza gelecek bir kodun da tuşlanması ile giriş yaparsınız. Bu da şifreniz çalınsa bile, çalan kişinin telefonunuza ulaşamadığı sürece siteye giriş yapmasının önüne geçer.

Telefonunuza ve e-mailinize gelen şüpheli bağlantılardan uzak durun

Çevrimiçi dünyada kendinizi korumanız gereken bir diğer tehlike de, cep telefonunuza ve e-mail adresinize gelen tehlikeli linklerdir. Bunlar kimi zaman ücretsiz teklifler şeklinde olurken, kimi zamanda bir anket linki gibi masum görünebilmektedir. Fakat genel olarak bunların tanınması çok da zor değildir. Bu tarz tehlikeli bağlantı linklerinin hepsinin ortak özelliği, sizin o linki tıklamanızı sağlamaya çalışmaktır.

Aynı şekilde güvenliğinden emin olmadığınız bir web sitesinde dolaşıyorsanız, içerik ile tıklayacağınız bağlantı metninin tutarlı olup olmadığını kontrol edin. Örneğin sigarayı bırakan bir ünlünün başarı öyküsünü okumak için tıkladığınız bağlantıda, karşınıza Kuzey Kutbu ile ilgili bir içerik çıkıyorsa, o siteyi hemen kapatın.

Bilgisayarınızı güncel tutun

Bilgisayarınızın işletim sistemini ve uygulamalarını güncel tutmanız çok önemlidir. Özellikle de bu uygulamalar, ödeme bilgilerinizi, kişiler verilerinizi ve diğer hassas bilgileri içeriyorsa...

İşletim sistemi ve uygulama geliştiricileri, ürünlerini daha güvenli kılmak ve en son ortaya çıkan tehditleri engellemek amacıyla düzenli olarak güvenlik yamaları çıkartırlar. Bu yüzden bu yamaları yaparak güncel kaldığınızdan ve kendinizi güvende tutmak için üzerinize düşeni yaptığınızdan emin olmalısınız.

Ücretsiz Wi-Fi ağlarına ve içeriklere dikkat edin

Ücretsiz olarak indirilebilen içerikler ve ücretsiz Wi-Fi ağları, online güvenlik ihlallerinin en yaygın kaynaklarıdır. Eğer ücretsiz bir çözümü tercih edecekseniz, en azından güvenilir bir itibara sahip siteleri tercih edin.

Ücretsiz Wi-Fi ağları sanıldığı kadar güvenli değildir. Ancak her insanın acilen internete bağlanması gereken anları olur. Bu yüzden eğer ücretsiz bir Wi-Fi ağına bağlandıysanız, en azından banka hesaplarınıza erişmek ya da bir ürün satın alımı gerçekleştirmek gibi işlemlerden uzak durun.

Asparagas haberleri iki kez kontrol edin

Her gün maruz kaldığımız sahte haberlere karşı dikkatli olmak çok önemlidir. Şüpheli bir şey ile karşı karşıya kalırsanız, gerçeği bulmak için kendi araştırmanızı yapmalısınız. Güvenilir web siteleri, bilginin kaynağını referans gösterirler. Şüpheli sayfalarda ise, referans gösterilen bir kaynak bulunmaz.

Siber güvenlik yazılımı kullanın

Çeşitli siber güvenlik yazılımları, bilgisayarınızın ya da cep telefonunuzun uzaktan izlenmesini engeller. Aynı zamanda kişisel verileriniz ihlale açık hale gelirse, bu tarz yazılımlar tarafından uyarılırsınız. Böylece kişisel verilerinizi hızla yeniden güvenli hale getirebilir ve kendinizi siber kimlik hırsızlıklarına karşı koruma altına alabilirsiniz.

Buraya kadar kendinizi çevrimiçi mecralarda nasıl koruyabileceğinizi öğrendiniz. Peki, çocuklarınızı çevrimiçi ortamda nasıl korumalısınız? Her zaman olduğu gibi bu konuda da ilk ve en önemli husus eğitimdir. Öncelikle çocuğunuzun kendisini nasıl koruyacağını ona öğretmelisiniz. Sorasında ise aşağıda yer alan adımları takip ederek, çocuklarınızın yanı sıra, internet kullanımı konusunda onlarla aynı tecrübeye sahip ileri yaştaki yakınlarınızın da güvenliğini sağlayabilirsiniz.

Çocukların çevrimiçi güvenliği için beş hayati kural

  • Çocuğunuza dijital ayak izinin ne olduğunu öğretin. Bunun için çocuğunuzla, yine çocuğunuzun sevdiği bir ünlüyü internetten araştırın. Araştırmaların sonucunu çocuğunuzla tartışın. Daha sonra çocuğunuza, başkalarının da kendisiyle ilgili aynı araştırmaları yapabileceğini öğretin. Böylece çocuğunuz, isteyerek ya da istemeyerek bıraktığı dijital ayak izinin farkına varacaktır.
  • Sosyal medya paylaşımları için belirli kurallar koyun. Koyacağınız kurallar sadece çocuğunuz için değil, tüm aile bireyleri için geçerli olmalıdır. Tüm aile bireyleriyle paylaşılacak bu kuralların başında ise, ev adresi, telefon numaraları ve diğer kişisel bilgilerin paylaşılmaması gerektiği gelmelidir.
  • Çocuğunuzu kimlik avcılarına ve olası tehlikelere karşı hazırlayın. Mesaj ya da e-mail yolu ile bağlantılar ile hesap bilgilerini isteyen ya da uygunsuz içerikler gönderen kişilere karşı çocuğunuzun dikkatli ve temkinli olması gerektiğini ona öğretin.
  • Çocuğunuza güçlü şifreler oluşturmayı öğretin. İlk şifresini beraber oluştururken, bu şifrenin yukarıda saydığımız kriterleri taşıyor olmasına dikkat edin.
  • Çocuğun siber zorbalığa bulaşmaması için, çevrimiçi mecralarda kibarlığını koruması gerektiğini öğretin. Çocuğun online platformlarda kendisine nasıl davranılmasını istiyorsa, başkalarına da aynı şekilde davranması gerektiğini bilmesi çok önemlidir. Çocuklarda, çevrimiçi dünya ile gerçek dünya arasında üslup farklılığı oluşmamalıdır.

Bonus: Güvenli internet kullanımı için kontrol listesi

İnternette dolaşırken başınıza en sık gelebilecek tehlikelere karşı, aşağıdaki 15 maddelik kontrol listesinden faydalanabiliriz:

  • Gizli verilerinizi çevrimdışı olarak saklayın
  • Ziyaret ettiğiniz web sitelerinin güvenliğini kontrol edin
  • Hesaplarınıza güçlü şifreler koyun ve iki faktörlü kimlik doğrulamasını aktif hale getirin
  • Şüpheli linkleri ya da e-mail eklerine tıklamayın
  • Yabancılardan gelen kişisel sorulara yanıt vermeyin
  • İşletim sisteminizi ve uygulamalarınızı güncel tutun
  • Ücretsiz ve şifresiz Wi-Fi hizmetlerini dikkatli kullanın
  • İnternette dolaşan haberlerin güvenilirliğinden emin olun
  • Online aktivitenizi gizli tutmak için VPN kullanın
  • Siber güvenlik yazılımı kullandığınızdan emin olun
  • Çocuklara online ayak izinin ne olduğunu anlatın
  • Tüm ailenin uyacağı bir internet kuralları listesi oluşturun
  • Çocuklara online kimlik hırsızlığının ne olduğunu öğretin
  • Çocuklarınıza sosyal medya hesaplarını nasıl güvende tutabileceklerini öğretin
  • Çocukların çevrimiçi dünyada da uyması gereken görgü kuralları olduğunu anlatın. Günümüzün en büyük problemlerinden biri olan siber zorbalığa karşı çocuğunuzu doğru eğitin.

Yazar: Timur Özçelik

Timur Özçelik, uzun yıllar çeşitli platformlarda teknoloji üzerine içerik ürettikten sonra, 2021 yılında Güvenli Sörf için yazmaya başlamıştır. Özgür yazılımı savunan ve gizliliğe önem veren Timur, tutkulu bir Ubuntu kullanıcısıdır.