Bilgisayarın İzlendiği Nasıl Anlaşılır - Bilgisayarım İzleniyor Mu?

Bilgisayarın İzlendiği Nasıl Anlaşılır - Bilgisayarım İzleniyor Mu?

Son Güncellenme: 24 Haziran 2021

Bilgisayarın izlenmesi, bilgisayar etkinliğinin, bilgisayarda depolanan verilerin veya internet gibi bilgisayar ağları üzerinden aktarılan verilerin izlenmesini ifade etmektedir. Bu izleme eylemi, büyük ölçüde kişisel verilerin ve internet trafiğinin izlenmesi şeklinde gerçekleşmektedir. Çoğu zaman bilgisayar sahiplerinin haberi ve rızası olmaksızın gerçekleşen bu eylem, hükümetler tarafından ya da mahkeme kararıyla, suçun önlenmesi ya da suçluluların yakalanması amacıyla gerçekleşiyor olabilir. Ancak bireylerin, şirketlerin hatta suç örgütlerinin, hukuka aykırı olarak bilgisayarları izlemesine de sıklıkla rastlanmaktadır.

Bilgisayarım İzleniyor Mu?

İzlenen bir veri trafiğinde, milyonlarcası arasından işe yarar verilerin tespiti için trafik analizi yapan gelişmiş bilgisayar teknolojileri, tüm dünyada hükümetler tarafından, suçun önlenmesi ve suçluların yakalanması ile asayişin sağlanması amaçlarıyla yaygın olarak kullanılmaktadır.

Ayrıca zaman zaman işverenler de iş yerinde verimliliği artırmak ve iş yerinde fikri mülkiyet haklarının ihlali ya da başkaca suçlar işlenmesinin önüne geçmek adına çalışanlarının bilgisayarlarını izlemektedirler.

Kurumsal şirketler ise, bilgisayarların izlenmesi ile toplanan, kullanıcılara ilişkin verileri, reklam ve pazarlama amacıyla satın almaktadır. Açık ara en büyük internet reklam ajansı olan Google da kullanıcıların web aramalarını takip etmektedir.

Bir bilgisayar ağı üzerindeki veri trafiğinin izlenmesinin yanında, bilgisayarın sabit diskinde depolanan verilerin izlenmesi de mümkün olabilmektedir. Virüsler ve truva atı vasıtasıyla bilgisayara girebilen keylogger, yalnızca klavye tuş vuruşlarının takip edilmesini sağlamakla kalmaz, bilgisayarın ekran görüntülerini de toplayabilir. Bu sayede bilgisayar içerisindeki veriler, bilgisayar kullanımı izlenebilir, parolalar ele geçirilebilir.

Virüsler ve truva atı dışında bir diğer yöntem ise, disk, CD, USB bellek gibi veri depolama araçları vasıtasıyla casus yazılımların bilgisayarlara fiziksel olarak yerleştirilmesi şeklinde gerçekleşmektedir.

Casus Yazılım Nedir?

Casus yazılım bir kişi veya kuruluş hakkında bilgi toplayarak, bu bilgileri sahibine zarar verecek şekilde kullanmayı ve aktarmayı amaçlayan kötü niyetli yazılımları ifade etmektedir. Casus yazılımlar, yalnızca bilgisayarları izlemekle kalmayıp, internette gezinme alışkanlıklarımızı, oturum açma bilgilerimizi ve banka hesap bilgilerimiz dahil kişisel bilgilerimizi toplayabilmektedirler.

Virüslerden farklı olarak casus yazılımlar, kullanıcıları kandırarak ya da yazılım açıklarından faydalanarak bilgisayarlara kendilerini yüklemektedirler.

Casus yazılımlar çoğunlukla dört türde karşımıza çıkmaktadır:

  1. Adware
  2. Sistem monitörleri
  3. Web izleme yazılımları
  4. Truva atları

Bilgisayarda Casus Yazılım Olduğu Nasıl Anlaşılır?

Bilgisayarlardaki casus yazılımlar çoğu zaman, bilgisayarda kullanıcının isteği dışında gerçekleşen eylemler ve bilgisayarın performansındaki ciddi düşüşler sayesinde fark edilmektedirler. Uygulamaların donması, yüklemelerin başarısız olması, internete bağlanmakta güçlük yaşanması ve sistem genelindeki çökmelerin de yine bilgisayarda casus yazılım olduğuna işaret ediyor olması son derece muhtemeldir. Ayrıca, bazı casus yazılım türleri, güvenlik duvarlarını ve antivirüs programlarını devre dışı bırakarak, bilgisayarı daha fazla virüs ve kötü amaçlı yazılıma karşı savunmasız hale getirmektedirler.

Casus Yazılımlardan Nasıl Kurtulunur?

Casus yazılımların ve casus yazılımlardan kaynaklanan ihlallerin yaygınlaşması ile beraber günümüzde birçok casus yazılım temizleme programı da ortaya çıkmıştır. Çoğu zaman casus yazılımlar, düşündüğünüzden daha maliyetli sorunlar ortaya çıkarabilmektedirler. Bir Windows bilgisayarına, çok fazla sayıda casus yazılım bulaştığı takdirde tek çözüm, kullanıcı verilerinin yedeklenmesi ve işletim sisteminin tamamının yeniden yüklenmesi olabilir. Bununla kıyaslandığında casus yazılımlara karşı geliştirilmiş programlara ödenecek ücretler, son derece cüzi kalmaktadır.

Casus yazılım temizleme ve önleme programları

Birçok programcı ve ticari firma, casus yazılımları kaldırmak ve engellemek için özel ürünler geliştirmektedir. Geçmişten beri en popüler casus yazılım temizleme ve önleme programları:

  • Malwarebytes Anti-Malware
  • SUPERAntiSpyware
  • Bitdefender

Symantec, Kaspersky ve McAfee gibi büyük antivirüs firmaları da mevcut antivirüs ürünlerine anti-spyware özellikleri eklemışlerdir. Bu firmaların geliştirdiği ev ve iş yerlerinde yaygın olarak kullanılan antivirüs programlarının son sürümleri, farklı adlar altında da olsa, casus yazılım önleme işlevi içermektedir.

Casus yazılım önleme yazılımı nasıl çalışır?

Casus yazılım önleme programları, casus yazılımlarla iki şekilde mücadele eder:

  1. Antivirüs korumasına benzer şekilde gerçek zamanlı koruma sağlayarak mücadele ederler. Bu yöntemde gelen tüm ağ verileri taranır ve algılanan casus yazılım tehditleri engellenir.
  2. Casus yazılım önleme programları, yalnızca bilgisayara önceden yüklenmiş olan casus yazılımların algılanması ve kaldırılması için de kullanılabilir. Bu tür bir casus yazılım önleme programı, genellikle düzenli aralıklarla tarama yapmak üzere ayarlanır.

Bu tür programlar, işletim sistemi dosyalarının ve bilgisayara yüklü programların içeriğini inceler ve önceki sürümler esas alınarak oluşturulmuş casus yazılım listesiyle eşleşen program tespit ettikleri takdirde, bu programları sistemden kaldırmaktadırlar. Yeni geliştirilen casus yazılım programları, casus yazılım önleme geliştiricileri tarafından keşfedilerek, listeye eklenmektedir. Böylece programların esas aldığı listeler sık sık güncellenmektedir. Bu güncellemeler de otomatik veya manuel olarak kullanıcılar tarafından bilgisayarlara yüklenebilmektedir.


Yazar: Timur Özçelik

Timur Özçelik, uzun yıllar çeşitli platformlarda teknoloji üzerine içerik ürettikten sonra, 2021 yılında Güvenli Sörf için yazmaya başlamıştır. Özgür yazılımı savunan ve gizliliğe önem veren Timur, tutkulu bir Ubuntu kullanıcısıdır.